Üye Girişi Şifremi Unuttum Üye Ol Foto Galerisi Video Galerisi İletişim

GY - GK Notları


KPSS Eğitim Bilimleri


MEB AKS


Öğretmen Dökümanları


Üst Kategori


Paragrafta Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yoları

10 Eylül 2014

Paragrafta Anlatım Biçimleri

 

Paragrafta anlatım biçimleri açıklama, tartışma, betimleme ve öyküleme olarak 4′e ayrılmaktadır.

 

1) Açıklama: Anlatım biçimleri içinde yer alan açıklama, düşünce paragrafının anlatım biçimidir. Ele alınan konuyla ilgili düşünceler ayrıntılara inilerek ve örnekler verilerek açıklanır.

Amaç okuyucuyu aydınlatmaktadır ve bilgi vermektir.

Türkçe sorularında açıklamalı anlatım biçiminde, ciddi ve ağır başlı anlatım ve nesnel cümleler vardır. Yazarın kendi düşünceleri değil, bilgi verici düşünceler vardır. Açıklama, ansiklopedik bilgi tarzında da karşımıza çıkmaktadır.

 

2) Tartışma: Açıklama gibi düşünce paragrafı anlatım biçimidir. Ancak yazar konuyla ilgili kendi görüşlerini dile getirir. Yerleşik görüşe karşı kendi görüşünün savunmasını yapıyor gibidir.

”Bence, kanımca, oysa, aksine, tersine, ne varki” gibi sözcüklerle soru cümlelerinden yararlanılabilir.

Açıklamada amaç öğretmektir. Tartışmada ise amaç kendi görüşlerini inandırıcı kılmaktır. Dolayısıyla tartışmada öznellik egemendir. Tartışmada amaç kanıları değiştirmedir.

Açıklama ve tartışma paragrafın düşünce kısmında bulunur. Bu yüzden düşünce kısmında betimleme ya da öyküleme anlatım biçimi aramaya gerek yoktur.

 

3) Betimleme (Tasvir Etme): Türkçe dersinde paragrafta anlatım biçimleri konusunda yer alan betimleme, belli bir nesneyi, kişiyi, yeri farklı özellikleriyle anlatmaktır. Betimleme sözcüklerle o varlığın resmini çizmektir. Niteleyici sözcüklere yer verilir ve mutlaka gözlem söz konusudur.

Betimlemede amaç okuyucunun zihninde bir görüntüyü canlandırmak yani izlenim kazandırmaktır.

 

4) Öyküleme (Hikaye Etme): Kısaca olay anlatımıdır. Yani belli bir zamanda belli bir çevrede kişilerle ilgili gerçekleşen olay anlatılır. Öykülemede olaylar belli bir oluş sırasına göre verilir ve birbirine bağlanır.

Öykülemede ”Olay olduğu için, koştular, tartıştı, geri dönmüş” gibi hareket ifadeli sözler vardır.

Ancak kimi zaman olayın yer almadığı kişi, yer, zaman unsurlarının söz konusu edildiği cümlelerde olabilir.

Gülüşerek caddenin karşısına geçtiler.

Öyküleme ile betimleme arasındaki en büyük fark, öykülemede hareketliliğin; betimlemede ise hareketsizliğin olmasıdır.

Öyküleme ile betimleme çoğu zaman iç içedir.

Yemyeşil ağaçlarla kaplı bir bahçede piknik yapıyorlardı. Burada ”yemyeşil ağaçlar” betimleme, ”piknik yapıyorlardı” kısmı da öykülemedir.

 

Düşünceyi Geliştirme Yolları

 

Türkçe dersine ait düşünceyi geliştirme yolları 6 başlık halinde işlenmektedir. Düşünceyi geliştirme yolları, tanımlama, karşılaştırma, örnekleme, tanık gösterme, benzetme ve sayısal verilerden yararlanma olarak 6′ya ayrılmaktadır.

 

1) Tanımlama : Bir kavramın, varlığın ayırt edici özellikleriyle ortaya konmasıdır.Yani bir kavramın ne demek olduğunu söyleyen yöntemdir.

Türkçe sorularında tanımlama olup olmadığını anlamak için ”Nedir?” ya da ”Ne demektir?” sorularını sorabiliriz.

Varsayım, olmamış bir şeyi olmuş farz etmektir.

 

2) Karşılaştırma : Ortak ya da farklı yönleriyle, aynı kavramı ya da farklı kavramları kendi içinde karşılaştırmaktır.

”Gibi, -de bağlacı, ise, kadar, daha, en, -e göre, -ki, oysa” gibi sözler karşılaştırma paragraflarında yer almaktadır.

En güzel yıllarıydı bunlar.

Daha iyiyim.

 

3) Örnekleme : Bir düşünceyi ifade edebilmek için çeşitli kavramlara, olay ya da isimlere yer verip düşünceyi somutlaştırmaktır. Genellikle düşünce paragrafında bulunan örnekleme, ele alınan bir düşünceyi desteklemek ve açıklamak için örnekler vermektir.

Örneklemede, ”örneğin” sözcüğünü ya da anlamını buluruz.

Bağışıklık sistemi zayıf olunca birçok hastalıkla mücadele ederiz: grip, ülser, tifo, nezle…

 

4) Tanık Gösterme : Türkçe dersinde düşünceyi geliştirme yolları konusunda yer alan tanık gösterme, ileri sürülen bir düşünceyi inandırıcı kılmak için, ünlü bir kişiden söz ederek, o kişinin sözünü aktarmaktır. Tanık göstermenin diğer adı da alıntı yapmadır.

İleri sürülen düşüncenin inandırıcı olması, ünlü kişi ve kişi sözü tanık gösterme için olması gerekenlerdir.

Sanat topluma yönelik olmalı. Namık Kemal’in tiyatronun eğlendirirken eğittiğini söylemesi, toplumculuğunun bir göstergesidir.

 

5) Benzetme : Bir kavramın ortak nitelik nedeniyle başka bir kavrama benzetilmesidir. Mutlaka benzeyen ve benzetilen vardır.

”Gibi, sanki, adeta, tıpkı” sözcükleri benzetmede yer alır.

Kayık çocuk gibidir.

 

6) Sayısal Verilerden Yararlanma : Düşünceyi geliştirme yolları içindeki son başlık olan sayısal verilerden yararlanma, konuyla ilgili yapılan istatistiklerin rakamsal sonuçlarından yararlanmaktır.

Lise son sınıf öğrencilerinin %90′ı üniversiteyi İstanbul’da okumak istiyor.

 

Bu konuyu öğrendiğini düşünüyor musun? Bu konuyla alakalı test çözmek ister misin? Tıkla test çöz istersen :)

 


Bu not 2781 defa okundu. 0 yorum yapıldı.

Yorumlarınızı eksik etmeyin lütfen ;)



Anket

Sitemizi değerlendiriniz..
Çok iyi
İyi
Orta
Kötü
Anket Sonuçları




Yeni Üyelik  |  Şifremi Unuttum

Üye çıkışı yapmak istediğinize emin misiniz?

Evet Eminim