Üye Girişi Şifremi Unuttum Üye Ol Foto Galerisi Video Galerisi İletişim

GY - GK Notları


KPSS Eğitim Bilimleri


MEB AKS


Öğretmen Dökümanları


Müdür - Müdür Yardımcılığı


Milli Varlığa Yararlı Cemiyetler (Milli Cemiyetler) ve Özellikleri

20 Aralık 2014

MİLLİ VARLIĞA YARARLI CEMİYETLER (MİLLİ CEMİYETLER) VE ÖZELLİKLERİ

Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra İstanbul Hükümeti’nin millete karşı sorumluluklarını yerine getirememesi nedeniyle vatansever Türk aydınları işgallere ve azınlıklara karşı halkla bütünleşerek bölgesel kurtuluş yolları aramaya başlamışlar ve çeşitli cemiyetler oluşturmuşlardır. İşgallere karşı vatanın savunmasına katkıda bulunan ve bölgesel direnişler sağlayan bu cemiyetler Milli Mücadele ruhunu arttırıcı faaliyetlerde bulunmuşlardır.

Wilson ilkelerinden etkilenen bu cemiyetler, genel olarak müdafaa-i hukuk (hakları savunma) cemiyetleri olarak adlandırılmışlardır. Milli cemiyetler bireysel değil, ulusal bir karaktere sahiptir. Milli hakları koruyan bu hareketler, kaynağını Türk milliyetçiliğinden almışlardır.

 

1. Trakya Paşaeli Cemiyeti: Kurulan ilk milli cemiyet olan Trakya Paşaeli Cemiyeti2 Kasım 1918 tarihinde Edirne'de kurulmuştur. Doğu Trakya'nın Yunanistan'a verilmesini önlemeye çalışmıştır. Yunanistan tehlikesine karşı bölgenin tarih, ırk, kültür bakımından Türk olduğunu ispatlamak için yayınlar yapmış, Edirne ve Lüleburgaz Kongrelerini toplamıştır.

Türk halkının işgallere karşı savunma gücünü artırması ve teşkilatlanması konusunda faaliyetlerde bulunmuşlardır. Yeni Edirne ve Ahali gazeteleri vasıtasıyla görüşlerini yayımlamışlardır. Osmanlı Devleti'nin dağılması durumunda ise Trakya'da yeni bir Türk Devleti kurmayı en büyük hedefleri olarak benimsemişlerdir.

2. İzmir Müdafaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti: İzmir'in Paris Barış konferansında Yunanlılara verileceğinin duyulmasından sonra 1 Aralık 1918 tarihinde İzmir’de kurulan bu cemiyet, İzmir’in Yunanistan’a verilmesini engellemek için faaliyetlerde bulunmuştur. Cemiyetin ana amacı Batı Anadolu'nun Türklere ait olduğunu dünyaya duyurmak olmuştur.

Milli Mücadeleye yardımcı olan gizli teşkilatlarla işbirliği yaparak Anadolu’ya silah ve cephane gönderilmesini sağlamıştır. Çeşitli sebeplerle etkili çalışmalar icra edememiş ve 14 Mayıs 1919 tarihinde ismini İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti olarak değiştirmiştir.

3. İzmir Redd-i İlhak cemiyeti: İzmir’de Müdafaa-i Vatan adı ile kurulmuştur. İşgalden sonra Redd-i İlhak adını almıştır. İzmir’in haksız yere işgaline karşı Kuvayi Milliye teşkilatı kurarak Yunan işgaline fiilen karşı koymaya çalışmışlardır. Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin toplanmasında önemli rol oynamıştır.

4. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk cemiyeti: 4 Aralık 1918 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Erzurum ve Elazığ’da şubeler açmış, daha sonra cemiyetin merkezi Erzurum'a taşınmıştır. Cemiyetin asıl amacı Doğu Anadolu bölgesinde kurulması tasarlanan Ermeni Devleti'ne engel olmak ve olası Ermeni işgallerine karşı, bölge halkını örgütlemektir.

Cemiyet Milli Mücadeleye destek vermek için bazı kararlar almıştır. Alınan kararlara göre bölgedeki Müslüman Türk halkı hiçbir suretle göç etmeyecektir. Bilim, iktisat ve din alanında örgütlenme çalışmaları başlatılacaktır. Herhangi bir saldırıya karşı kalınması durumunda doğu illeri birleşerek vatan savunması için ortak hareket edecektir.

Ayrıca Türklerin doğuda Ermenilerden sayıca üstün olduğu kadar tarih, kültür ve medeniyet alanında da üstün olduğunu göstermek için basın yayın yoluyla propagandalar yapmaya çalışmışlar, Fransızca Lepays, Türkçe Hadisat ve Albayrak gazetelerini çıkartmışlardır. Bu cemiyet Erzurum Kongresinin toplanmasında Mustafa Kemal'e büyük yardımlarda bulunmuştur.

5. Kilikyalılar Cemiyeti: İstanbul'da kurulan bu cemiyet daha sonra merkezini Adana'ya taşımıştır. Çukurova bölgesini Fransız ve Ermenilere karşı korumak, yapılan işgallere karşı halkı örgütlemek amacıyla kurulmuştur.

6. Milli Kongre cemiyeti: Milli Talim ve Terbiye Kurulu üyeleri tarafından, İstanbul’da 1918 yılında çeşitli parti, dernek, fakülte ve hayır kurumlarının dayanışması neticesinde kurulmuştur. En uzun süreli faaliyetlerde bulunan cemiyet olmuştur. Diğer cemiyetlerden farklı olarak Milli Mücadeleyi bir bütün olarak görmüş ve Misak-i Milli'yi savunmuştur.

Milli Mücadele'nin haklılığını yapılan propagandalar ve basın yayın yolu ile dünyaya duyurmaya çalışmış, işgallere karşı koymayı amaçlamıştır. Milli Kongre Cemiyeti ilk kez “Kuvayı Milliye” tabirini kullanan cemiyet olmuştur.

7.Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye cemiyeti: Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren Pontusçu Rumlara karşı 12 Şubat 1919 tarihinde Trabzon'da kurulmuştur. Pontus Rum Devleti'nin kurulmasını engellemek ve Ermeni iddialarına karşı bölge halkının haklarını savunmayı amaçlamıştır.

8. Kars İslam Şurası: Doğu Anadolu'daki Ermeni faaliyetlerine karşı kurulmuş ve Erzurum Kongresi'ne temsilci göndermiştir.

9. Vahdet-i Milliye Cemiyeti: Milli Cemiyetleri birleştirmeyi amaçlamıştır.

10. Milli Müdafaa Cemiyeti: Anadolu halkına silah temin etmeyi amaçlamıştır.

11. Milli Karakol Cemiyeti: İstanbul'dan Anadolu'ya mühimmat ve silah sevkiyatı faaliyetlerini yürütmüştür.

12. Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti: Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Hanım ve arkadaşları tarafından Mustafa Kemal'in isteği üzerine kurulmuş ve Kurtuluş Mücadelesinin yapılabilmesi için destek toplamaya çalışmışlardır.

Vatan savunmasında etkili ve verimli çalışmalar yapmak maksadı ile Milli cemiyetler Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti altında birleşmişlerdir.

MİLLİ CEMİYETLERİN ÖZELLİKLERİ;

1. Milli Cemiyetler işgallere karşı Türk Milletinden gelen ilk tepkilerdir.

2. Kaynağını Türk Milletinden alan, Milli hakları koruyan hareketlerdir.

3. Cemiyetlerin oluşumunda bağımsızlığın korunması ve milliyetçilik düşüncesi etkili olmuştur.

4. Cemiyetlerin oluşumunda Türklük ve Vatanseverlik duygusu hakim olmuştur.

5. Osmanlı Devleti'nin işgallere tepkisiz kalması sebebi ile ortaya çıkmışlardır.

6. Kuruldukları bölgeleri korumayı amaçlamışlar ve programları Türk vatanının bütünlüğü her koşulda korumak prensibi üzerine kurulmuştur.

7. Cemiyetlerin oluşumunda azınlıkların yaptığı zararlı faaliyetler etkili olmuştur.

8. Basın, yayın yolunu kullanarak işgallere karşı çıkmaya çalışmışlardır.

9. Ulusal bilincin oluşumuna ve direniş güçlerinin güçlenmesine katkıda bulunmuşladır.

10. İşgallerin artması ile silahlı mücadeleye başlayan güçleri desteklemiştir.

11. Trakya Paşaeli Cemiyeti hariç yeni bir devlet kurma amacı taşımamışlardır.

12. Azınlıklara, İstanbul hükümetine ve işgalci güçlere karşı mücadele etmişlerdir.

13. İşgalci kuvvetleri bir süreliğine de olsa oyalamayı başarmışladır.

14. Kuvayi Milliye hareketi bu cemiyetlerin çalışmaları sonucunda ortaya çıkmıştır.

15. Sivas Kongresinde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti altında birleşmişlerdir.

16. Milli Kongre Cemiyeti hariç diğer cemiyetler bölgesel kurtuluşları amaçlamış ve birbirlerinden kopuk hareket etmişlerdir.


Bu not 1287 defa okundu. 0 yorum yapıldı.

Yorumlarınızı eksik etmeyin lütfen ;)



Anket

Sitemizi değerlendiriniz..
Çok iyi
İyi
Orta
Kötü
Anket Sonuçları




Yeni Üyelik  |  Şifremi Unuttum

Üye çıkışı yapmak istediğinize emin misiniz?

Evet Eminim