GY - GK Notları


Eğitim Bilimleri


ÖABT (Alan Bilgisi)


KPSS A Lisans


Diğer Notlar


Yazım Kuralları 2

21 Şubat 2018

B- BİRLEŞİK SÖZCÜKLERİN YAZILIŞI

     B1. BİTİŞİK YAZILAN BİRLEŞİK SÖZCÜKLER

1- Herhangi bir ses olayı (düşme,türeme,değişme) görülen sözcükler bitişik yazılır.

     “Pazar etresi(pazartesi)”,”ne asıl (nasıl)”,”sütlü aş(sütlaş)”,”emir etmek(emretmek)”,”af etmek(affetmek)”

2- Sözcüklerden her ikisi ya da ikincisi birleşme sırasında anlam değişikliğine uğradığında bitişik yazılır.

     “rüzgargülü”,”hanımeli”,”aslanağzı”,”delibaş..”

     Not: Bitki,hayvan,hastalık,alet yada eşya,biçim,tür,tarz,motif vb. yiyecek,oyun,gök cismi,renklerin adları,oğlu,kızı adları bitişik yazılır

    “keçiboynuzu”,”danaburnu”,”kargaburnu”,”kadınbudu”,”kedidili”,”küçükayı”,”beştaş”,”camgöbeği”,”çapanoğlu”..

3-“Bilmek,vermek,kalmak,durmak,gelmek ve yazmak” eylemlerinin “-e,-i” zarf –fiil eklerini almış eylemlerle oluşturduğu birleşikler bitişik yazılır.

    “gidebilmek,yapıvermek,bakakalmak,yazadurmak,düşeyazmak…”

4- Somut olarak yer bildirmeyen alt,üst ve üzeri sözcüklerinin sona getirilmesiyle kurulanlar bitişik yazılır.

     “suçüstü”,”yüzüstü”,”öğleüstü”,”öğleüzeri”,” ayaküzeri”,”bayramüstü”

5- Şehir,köy,mahalle,dağ,tepe,deniz,göl,ırmak,su,çay vb. sözcüklerde kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adları bitişik yazılır.

      “Akşehir”,”Suşehri”,”Batıkent”,”Kızıldeniz”,”Kızılırmak”

6- Kişi adları ve onların unvanlarından oluşmuş mahalle,meydan,köy vb. yer ve kuruluş adlarında unvan sözcüğü sonda ise bu sözcükler gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılır

     “Abidinpaşa”,”Ertuğrulgazi”,”Kemalpaşa”

7- Ara yönleri karşılayan sözcükler bitişik yazılır.

     “kuzeybatı,kuzeydoğu,güneybatı,güneydoğu”

8- “Baş” sözcüğü ile oluşturulan belirtisiz tamlamalar;”başı” sözcüğü ile oluşturulan belirtisiz tamlamalar; “ağa,baba,bey,efendi,hanım,nine” vb. sözcüklerle kurulanlar; “biraz,birçok,birçoğu,birkaç,birtakım,herhangi,hiçbir,hiçbiri” bensizlik sıfat ve zamirleri bitişik yazılır            “başeser”,”başhekim”,”başyazar”,”binnaşı”,”onbaşı”,”ağababa”,”beyefendi”,”hanımanne”,”biraz”,”birçok”,”birkaç”,”birtakım”,”herhangi”,”hiçbir”..

9-“Ev” sözcüğü ile kurulan sözcükler bitişik yazılır.

     “bakımevi”,”doğumevi”,”gözlemevi”,”huzurevi”,”konukevi”,”öğretmenevi”,”polisevi”…

10- “Hane,name,zade” sözcükleriyle oluşturulan sözcükler bitişik yazılır

     “dershane”,”yazıhane”,”kanunname”,”amcazade”,”dayızade”

11- “pastane,postane,hastane,eczane” sözcükleri kalıplaşmış olarak yazılır

12- “-zede” ile oluşan sözcükler bitişik yazılır.

      “afetzede”,”depremzede”,”kazazede”,”selzede”…

13- Farsça kurala göre oluşturulan sözcükler bitişik yazılır

      “suikast,hüsnükuruntu,gayrimenkul”

14- Arapça kurala göre oluşturulan sözcükler bitişik yazılır

      “aleykümselam”,”velhasıl”,”şeyhülislam”

15-Müzikte kullanılan makam adları bitişik yazılır

     “acembuselik”,”hisarbuselik”,”muhayyerkurdi”

    Not: Bir sıfatla oluşturulan usul adlarında sıfat ayrı yazılır

        “ağır aksak”,”yürük aksak”,”yürük semai”

16- Kanunda bitişik geçen ya da bitişik olark tescil ettirilmiş kuruluş adları bitişik yazılır

      “Gaziosmanpaşa Üniversitesi”,”İçişleri”,”Dışişleri”..

     B2. AYRI YAZILAN BİRLEŞİK SÖZCÜKLER

1- Yardımcı fiillerle (et-eyle-ol-kıl) oluşanlarda herhangi bir ses olayı yoksa bu sözcükler ayrı yazılır

      “arz etmek”,”oyun etmek”,”kul etmek”,”söz etmek”,”terk etmek”

2- Birleşme sırasında birleşiği oluşturan sözcüklerin hiçbiri  ya da ikinci sözcüğü anlam değişikliğine uğramamışsa bu sözcükler ayrı yazılır

     “ağustos böceği”,”ton balığı”,”sümüklü böcek”

3- Sıfat – fiil ekleriyle(-r,-er,-mez,-en)  kurulan sıfat tamlamaları ayrı yazılır

    “tükenmez kalem”,”bakar kör”,”döner sermaye”

4-Rengin tonunu belirten ve renkten önce kullanılan sıfatlar ayrı yazılır

     “açık mavi”,”kirli sarı”,”koyu yeşil”,”boncuk mavisi”

5- Yer adlarında kullanılan batı,doğu,güney,kuzey,güneydoğu,güneybatı,kuzeydoğu,kuzeybatı,aşağı,yukarı,iç,dış,yakın,uzak sözcükleri ayrı yazılır

       “Orta Anadolu”,”Doğu Avrupa”,”Aşağı Ayrancı”

6-Kişi adlarından oluşmuş mahalle ,bulvar,semt,cadde,sokak,ilçe,köy vb. yer ve kuruluş adları(sonraki ünvanlar hariç) kişi adlarıyla yazılır

      “Cemal Nadir Sokağı”,”Fevzi Çakmak Mahallesi”,”Nene Hatun Caddesi”

7- Dış,iç,sıra söcükleriyle  oluşturulan birleşikler ve terimler ayrı yazılır.

     “ardı sıra”,”peşi sıra”,”aklı sıra”,”yurt dışı”,”yasa dışı”

8- Somut yer belirten alt ve üst sözcükleriyle oluşan birleşikler ve terimler ayrı yazılır

     “toprak altı”,”su altı”,”böbrek üstü bezi”

9- Ana,arka,yan,karşı,iç,dış,alt,üst,orta,büyük,sağ,sol,peşin,bir,iki,tek,çok,çift sözcüklerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşikler ayrı yazılır

    “ana dili”,”arka plan”,”yan etki”,”dış borç”,”alt yazı”,”orta kulak”,    “sol açık”,”iki anlamlı”,”çok düzlemli”,”çift kanatlı”

10- Deyimler ayrı yazılır

     “yüz görümlüğü”,”yağlı kuyruk”,”kulak asmak”

11- İkilemeler ayrı yazılır

     “adım adım”,”akın akın”,”ıvır zıvır”,”yavaş yavaş”,”üç beş”

     Not: “m” ile yapılan ikilemelerde ayrı yazılır

               “at mat”,”para mara”,”dolap molap”,”kitap mitap” vb..

     Not: Ad durum ekleri ve iyelik ekiyle yapılanlar da ayrı yazılır

               “el ele”,”baş başa”,”göz göze”,”içten içe”,”baştan başa”,”boşu boşuna”


Bu not 621 defa okundu. 0 yorum yapıldı.

Yorumlarınızı eksik etmeyin lütfen ;)



Anket

Sitemizi değerlendiriniz..
Çok iyi
İyi
Orta
Kötü
Anket Sonuçları




Yeni Üyelik  |  Şifremi Unuttum

Üye çıkışı yapmak istediğinize emin misiniz?

Evet Eminim