GY - GK Notları


Eğitim Bilimleri


ÖABT (Alan Bilgisi)


KPSS A Lisans


Diğer Notlar


Osmanlı Devleti'nde Önemli Terimler ve Anlamları

26 Nisan 2015

Osmanlı Devleti'nde Önemli Terimler ve Anlamları - Evren KAHRAMAN

AKALEM : Saltanat sancağı

AKALEM : Yedi Osmanlı saltanat sancağından birinin adı

AKAĞA : Saraylarda hizmet gören hadımağalarının beyaz ırktan olanı

AKLAM : Resmi dairelerde yazı işleriyle uğraşan bölümlere verilen ad

ALABEYİ : Bir bölgede bütün tımarlı sipahilerin en büyük amiri

ALATİNİ : II.Abdülhamit’in sürgüne gönderildiği Selanik’teki ikmet ettiği köşkün adı

AMETÇİ : Padişah divanının türlü kalemlerinde görev yapan baş yazmanlarına verilen ad

ASABA : Osmanlı mimarlığında, mukarnaslı başlıkların en üst bölümü

ASAF : Vezir

ASES : Gece bekçisi

ASES : Yeniçeri ocağının kaldırılmasından önceki güvenlik görevlisi

AVARIZ : Osmanlılarda önceleri halktan yalnız olağanüstü durumlarda, sonraları ise sürekli olarak toplanan vergi

AYAN-EŞRAF : Derebeyi konumuna ulaşan taşra ileri gelenlerine verilen ad

AYVAZ : Büyük konaklarda mutfak işlerinde çalıştırılan uşak

AZAB : Osmanlıların ilk zamanlarında Türk asıllı hafif piyadeler

AZAP : Anadolu beyliklerinde donanma askeri

AZEB : Eskiden Anadolu beyliklerinde donanma hizmetlerinde görevlendirilen asker

BAHARİYE : Padişahlarının yeniçeri ağası başta olmak üzere ocak ağalarına dağıttıkları yazlık giysi veya kumaş

BAKIKULU : Vergi denetimi ve tahsili ile Maliyeye ilişkin soruşturmaları yapan memura verilen ad

BALA : Birinci sınıf Ula rütbesi ile vezirlik arasında yüksek birsivil aşama

BALYOZ : Frenk ve özellikle Venedik elçilerine verilen ad

BAN : Macaristan ve Slovenya dolaylarında sancak beylerine ve küçük prenslere verilen san

BANLIK : Macaristan, Slovenya dolaylarındaki sancak beylerinin ünvanı ya da onların yönettikleri toprak

BARATA : Bostancıların, baltacı ve kapıcıların giydikleri, kırmızı çuhadan yapılmış, ucu kıvrık, uzunca başlık

BAÇ-BAC : Gümrük vergisi

BAĞTAK : Padişah hareminde önemli kadınlar tarafından giyilen başlık

BAŞESKİ : Yeniçeri bölüklerinin en kıdemsiz subayı ve erlerinin en kıdemlisi

BELDAR : Osmanlı Ordusunda, dağ geçitlerini aşan, temizleyen ve koruyan, buradan geçenlerin güvenliğini sağlayan görevliler

BERAT : Atama emri

BERAYA : Vergi ve haraç vermeyen Müslüman ahaliye verilen ad

BOZDOĞAN : Yeniçeriler tarafından kullanılan ve atların eyerlerinde asılı duran altı toplu gürz

BÖCEKBAŞI : Zabıta görevlisi

BİAT : Padişah ölünce tahta geçecek oğlunun devlet yönetimindeki etkili gruplarca kabül ve tasdik edilmesi

BİVAYE : Osmanlıca nasipsiz,kısmetsiz anlamında

CANBAZ : Eskiden atlı fedai asker

CAİZE : Şairlerin şiirlerinde övdükleri büyük kişilerden aldıkları bahşiş

CENAH : Ordunun merkeze göre iki yanından her biri

CENEVİZ : Cenova Cumhuriyetine verdikleri ad

CERAHOR : Ordu hizmetlerinde kullanılan Hıristiyanlara verilen isim

CERAYE : Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek

CÜLÜS : Şehzadenin hükümdar olarak tahta çıkması

CİVELEK : Yeniçeri ocağına yeni girmiş delikanlı

ÇAKALOZ : Eskiden kullanılmış mermi yerine çakıl taşı atan bir tür top

ÇARKA : Osmanlılar’da öncü görevi

ÇAŞNİGİR : Sarayda yemeklere bakan kimse

ÇUHADAR : Padişahın giyeceklerine bakan memur

DAYI : Tunus ve Cezayir Bey’lerine verilen ad

DEHEN : Osmanlı Ordusunun kullandığı bir tür top

DELİ : Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri

DEVŞİRME : Asker yetiştirilmek üzere Yeniçeri ocağına alınacak çocukları seçip toplama işi

DOMNA : Eflak ve Buğdan beylerinin eşlerine verilen san

EFLAKAN : Karadağdan Romanya’ya dek uç boylarda yaşayan çoğu İslavlaşmış köylüler
EMANETULLAH : Padişahların hükümet anlayışları bakımından yönetiminden sorumlu oldukları halk
EMİN : Devlet görevlerindeki sorumlu kişilere verilen ad
ENDERUN : Devlet görevlilerini yetiştiren okul
ERSUSA : Kavuk
ESAME : Yeniçerililerin kayıtlı oldukları kütük defter
ESAMİLER : Ana kütük defterine adı ve ücreti yazılmış yeniçeriler ve diğer hizmetlilere verilen ad
ESEDİ : Üzerinde aslan resmi bulunan Osmanlı parası
ESTİMARE : Osmanlılar’da fıçı, varil gibi şeylerin ağırlığını ve hacmini tayin etme işi
EŞREFİ : 16yy.dan sonra çıkartılan para

FARİSAN : Eyâletlerde, hudutlardaki muhafız askerler
FAUSTO ZONARO : Son saray ressamı olan İtalyan ressam
FERAHİ : İkinci Mahmut devrinde feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik
FRENK : Osmanlıların Avrupalılara, özellikle de Fransızlara verdikleri ad

GEVARE : Turfanda sebze meyvelerden alınan vergi
GOSPODAR : Rumeli’deki büyük toprak sahipleri
GRAMATİKOS : Rumca anlaşmaları yazan Rum Katibi

HARİM : Camiileri mahalleden ayıran duvar
HASEKİ : Karavaşlar arasından seçilen padişah gözdesi
HASEKİ-İKBAL : Padişahın gözde cariyesi
HİDİV : Mısır valisine verilen ünvan
HİM : Bingazi ve Trablusgarp’tan alınan bir çeşit vergi

İBRİKDAR: Padişahın İbriğini tutmakla görevli kişi
İHTİSAB : Klasik döneminde belediyenin İşlevini yerine getiren yönetim birimi
İLHAMİ : Padişah III. Selim’in şiirlerinde kullandığı mahlas
İLMİYE : Din, yargı ve öğretim işleriyle uğraşan devlet görevlileri sınıfı ve bunların mesleği
İLTİZAM : Kamu gelirlerini kiralamaya dayanan vergi toplama sistemi
İMDADİYE : Savaş giderlerini karşılamak için alınan vergi
İZLATKO : Celeplik yapanlara verilen ad
İÇOĞLANI : Saraylarda türlü devlet hizmetleri için aday olarak yetiştirilen gençlere verilen ad

KABALAK : Birinci Dünya Savaşında Osmanlı ordusunda kullanılan bir tür başlık
KAHİ : Emekliye ayrılacak yeniçeri aşçıların kendilerine sermaye toplamak için yapıp dağıttıkları bir tür pide
KALEM : Resmi evrakı hazırlayan ünite katiplerin çalıştığı yer
KALLAVİ : Sadrazam,vezir kavuğu
KARAKA : Donanmada kullanılan ve ana güvertesi ile iki alt güvertesinde top bataryaları bulunan bir kalyon türü
KARAKULAK : Emir çavuşu veya haberci
KARAVELA : Donanmanın büyük gemileri
KARVAŞ : Haremdeki padişah kadını
KARİN : Padişah yakınlarına ve emrinde bulunanlara verilen ad
KIRLANGIÇ : Donanmada kullanılan bir tür küçük savaş gemisi
KIZILABA : Yeniçeri oçağına küçük yaşta giren oğlanların giydiği kırmızı abadan yapılmış giysi
KRUP : 1888 tarihinden başlayarak Osmanlıda kullanılan bir top
KUDUMİYE : Padişah ve devlet ileri gelenlerinin seferden dönmeleri dolayısıyla yazılan şiire verilen ad
KURENA : Padişaha yakın olan görevliler, mabeyinciler
KUŞBAZ : Padişahların av kuşlarını yetiştiren görevli
KÖKE : Osmanlı Donanmasında kullanılmış bir tür savaş gemisi

LAKABİ : On ikinci yüzyılda Selçuklular döneminde İran’ın Kaşan kentinde üretilen bir tür seramik
LALA : Şehzade eğitmeni
LALADAŞ : Lalanın altındaki acemilerin birbirine hitap biçimi
LARİN : Basra’da kullanılan bir gümüş para
LATA : İlmiyenin giydiği bir üstlük
LEZ : Trablus ve Bingazi’deki hurma ve zeytin ağaçlarıyla kuyulardan aldığı vergi
LEZEZ : Eskiden askerlerin aldıkları üç aylık maaşın Şevval, Zilkade ve Zilhicce aylarına denk gelen dördüncü bölümü
LİKATOR : Bulgarlar’dan oluşan Voynuk Teşkilatındaki küçük rütbeli subaylar
LİVA : İki alaydan oluşan askeri birlik

MABEYAN : Konaklarda, harem ile selamlık arasındaki daire
MABEYİN : Padişah sarayında harem dairesi ile dış daireleri arasındaki bölüm
MAKİRİYE : İskelelerden alınan vergi
MALKOÇ : Akıncılar ocağının komutanı
MECİDİYE : 1840 yılında basılmış 20 kuruş değerinde gümüş sikke
MEKKARE : Taşıma işlerinde kullanılan at, deve, katır gibi hayvanlara verilen ad
MELİKA : Padişah karısı
MUTAK : Osmanlı’da özgürlüğü geri verilmiş kul ya da karavaş
MİFTAH GULAMI:Has Odanın güvenliğinden sorumlu kişi
MİRAHUR : Has ahırın en büyük yöneticisi

NANHAR : Ölen yeniçerilerin çocuklarına verilen ad
NEMSE-NEMÇE : Avusturya’ya ve halkına verilen ad

ODA : Yeniçeri kışlası
ODABAŞI : Yeniçeri kuruluşunda görevi alaylarda selam törenlerini düzenlemek ve yönetmek olan subay
ORTA : Yeniçeri ocağında tabur
OTACI : Saray hekimi 
OTLAKİYE : Malı otlaklardan alınan vergi
OTOMAN : Avrupalıların Osmanlılara verdiği ad

ÖZİ : Karadeniz’in kuzeyinde kalan sınır eyaleti,Rumeli Eyaletlerinden biri

PAZVANT : Rumeli’de gece bekçilerine verilen ad
PENCİK : Asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beşte bir oranında ayrılan acemioğlan adayları
PEYK : Postacılık, kuryelik ve muhafızlık yapan, törenlerde yer alan asker sınıfı
PIRPIRI-PİRPİRİ : Yeniçeri salma erlerinin giydikleri kırmızı çuhadan yapılmış cüppe
PURUZ :Rumeli’de tutulan tevzi defterlerine verilen ad

RUMİNE : Lozan Antlaşmasının yapıldığı saray
RİKABDAR : Hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişi
RİKABİYE :Sadrazam, vezir gibi devlet adamları tarafından devlet adamlarına verilen ad
RİYALA : Tümgenerale eşit bir rütbe

SADIR : Kazaskerlere verilen san
SADRAZAM : Başbakan
SAKA : Eyalet askerlerine bağlı bir sınıf
SALMA : Osmanlı Devleti’nde kol gezen kolluk eri
SARICA : Eyalet valilerinin buyruğundaki başıbozuk asker
SATAK : Çarşı, Pazar yerleri
SEKBAN : Eyalet paşaları ve sancak beylerine bağlı olarak görev yapan bir sınıf asker
SEKBAN : Sınır boylarında görev yapan asker sınıfı
SELATİN : Padişahların adına yaptırılan ve birden çok minaresi bulunan büyük camilere verilen ad
SERASKER : Kara ordusu komutan
SERDAR : Başkomutan
SERİR : Padişahlarının makam koltuğuna verilen ad
SOLAK : Yeniçerililere verilen ad
SUBAŞI : Şehir güvenlik amiri
SULTANİ : Mısır Trablus ve Cezayir darphanelerinde basılan Osmanlı altını
SUPARA : Okul kitaplarının genel adı

ŞATIR : Tören ve alaylarda padişahın, vezirin yanında yürüyen görevliler
ŞİRVANİ : Çatı arasında veya dükkanların üstünde yer alan alçak tavanlı asma kat

TAVAŞİ : Saraylarda hizmet eden hadımların genel adı,hadım ağası
TERSANELİ : Deniz subay ve erlerine verilen ad

ULAH : Romanya yerli halkına verilen ad
ULEMA : Kadılara ve müderrislere verilen ad
URA : Sınır nişanı
USTA : Yeniçerilerinin, görevleri aşcılık olan küçük zabitlerine verilen ad

VAKANÜVİS : Zamanın olaylarını saptamakla görevli kişi
VELEDEŞ : Kapıkulu süvairlerinin oğullarına verilen ad
VEZİR : Bakan
VÜZERA : Vezirler

YASAVUL : İlhanlılarda ordu müfettişine verilen ad
YAYA-SAKA : Eyalet Askerlerine bağlı bir sınıf
YENİÇERİ : Piyade askeri
YUSUFİ : Padişah, sadrazam, vezirler ve yüksek dereceli devlet erkanının giydiği kavuk

ZAPTİYE : Askeri Polis Teşkilatı
ZAVİYELİ : Osmanlı mimarlığında ilk zamanlarda ortaya çıkan Klasik dönemlerde terk edilen cami plan şeması
ZEAMET : Sipahilerin aldığı en büyük tımar

 


Bu not 4582 defa okundu. 0 yorum yapıldı.

Yorumlarınızı eksik etmeyin lütfen ;)



Anket

Sitemizi değerlendiriniz..
Çok iyi
İyi
Orta
Kötü
Anket Sonuçları




Yeni Üyelik  |  Şifremi Unuttum

Üye çıkışı yapmak istediğinize emin misiniz?

Evet Eminim