GY - GK Notları


Eğitim Bilimleri


ÖABT (Alan Bilgisi)


KPSS A Lisans


Diğer Notlar


Eğitim ve Öğretimde Etik

19 Kasım 2015

        ===>=> Eğitim ve Öğretimde Etik <=<===

Etik;  İnsanların  kurduğu  bireysel  ve  toplumsal  ilişkilerin  temelini oluşturan değerleri, normları, kuralları, doğru-yanlış ya da  iyi-kötü gibi ahlaksal açıdan araştıran bir felsefe disiplinidir.
Ahlâk; bir toplum içinde kişilerin benimsedikleri, uymak zorunda bulundukları davranış biçimleri ve kurallar anlamına gelip, toplumdan topluma değişebileceği  gibi,  aynı  toplum  içinde  farklı  grupların  benimsediği 
ahlâk kuralları arasında da farklılıklar olabilmektedir.  
Ahlak; göreceli, toplumdan topluma, toplum  içindeki farklı gruplara, bu grupların dinsel, cinsel, etnik kimliklerine göre değişen, yöresel, yazılı olmayan,  insanlar  arasında  uyulması  gereken  kurallara  işaret  ederken, etik, daha  soyut  kavramlara dayalı, daha  evrensel ve genel geçerliliğe sahip bir karakter taşımaktadır.  
Etik ve Ahlak birbirinden farklı kavramlardır. Etik bir ahlak felsefesidir. Ahlaki olanın özünü ve  temellerini araştıran bir  felsefe etkinliğidir. Ahlak ise, etiğin bir araştırma konusudur.
 Değerler;  Bireyin  yaşamı  boyunca  çevresiyle  etkileşimi  sonucunda edindiği, eylemlerinde ve insanlarla ilişkilerinde öncelik verdiği, önemli olduğuna inandığı, değer atfettiği ilkelerdir. 
 Etik  kodlar;  Kurum  değerleri  ve  misyonu  doğrultusunda  belirlenmiş etik karar ve eylemlerdir. Yasa ve düzenlemelere uymayı, doğru ve düzenli kayıt tutma ve raporlamayı, sosyal sorunlara ve insan haklarına 
karşı sorumlulukları kapsayan standartları açıklar. 
Davranışlar  kılavuzu;  Etik  kodlarla  belirlenen,  tüm  çalışanların sorumlu  tutulduğu ve uyulmadığı  takdirde yaptırım gerektiren zorunlu davranışları tanımlar. 
Etik İkilem: Etik ikilem, iki veya daha fazla değerin çatışma hali olarak adlandırılan bir kavramdır.
Kamu görevlilerinin günlük hayatlarında sıklıkla karşılaştıkları ya da karşılaşabilecekleri pek çok “etik ikilem” bulunmaktadır. Bunları 4 grupta ele almak mümkündür:
1.   Tatmin  edici  olmayan  seçenekler  arasından,  diğerlerine  göre daha iyi olan seçeneğin belirlenmesi                 durumudur.
2.   “En iyi”ler arasında bir seçim yapmak durumu. 
3.   Farklı kişi ve gruplar üzerinde farklı etki ve sonuçlar doğurması muhtemel bir kararın verilmesidir. 
4.   Kamu görevlilerinin verecekleri kararın muhtemel sonucundan, kendilerinin ya da yakınlarının olumlu ya da olumsuz ve/veya dolaylı ya da dolaysız etkilenmeleri durumudur. 

Etik Davranışın Toplumsal Temelini Oluşturan Etkenler Kültür; Toplumun duygu, düşünce ve hareketlerinden oluşan kalıplardır  (Toplumun  yaşam  biçimi,  dili,  sanatsal  Etkinlikleri,  folkloru).  Etik kavramlar özünde evrenseldir, ancak içerikleri kültürden kültüre değişir.
Değerler; Birey  için önemli olan her türlü düşünce yapısı, obje veya etkinliktir.  Bir  varlığın  ve  bir  olayın  insan  için  önemini  belirleyen  bir inançtır. 
Normlar;  İçinde  bulunulan  grubun  doğru  veya  yanlış  hakkındaki anlayışlarıdır. Toplumsal normlar, belli bir grup  içindeki bireylerin  ilişkilerini  düzenler  ve  eylemlerine  yön  verir.  (Yazılı Normlar; Yasa, Tüzük, 
Yönetmelik.  
Sözlü  Normlar;  Örf,  adet,  töre,  gelenek  ve  görenekler). 
Dürüstlük,  başkalarına  zarar  vermemek  ve  güvenilir  olmak  normlara örnektir. 

Başlıca Etik Yaklaşımlar

1-  Meta Etik  (Analitik Yaklaşım): Etik hüküm ve  tavırların  (tutum) doğasını inceler. Ahlak bilgisinin ne tür bir bilgi olduğunu, onun temelini, doğasını ve yapısını araştırır. Kötü ne? İyi ne? sorularına yanıt arar.
2-  Normatif Etik: Doğruyu yanlıştan ayıracak pratik ahlak standartlarını  ve  ahlaklı  bir  hayatın  nasıl  yaşanacağını  bulmaya  çalışır. Ahlaki eylemlerimizin  içeriğine  karar  vermemizle  ilgilenir. Ne  yapmalı? Nasıl 
yaşamalı? Nasıl bir insan olmalı? sorularına yanıt arar.
3-  Uygulamalı Etik: Belli özel alanlarda ortaya çıkan etik sorunların  tartışılması  için kriterler oluşturma ve bu özel alanlarda belirlenen kriterlerin insan davranışlarında uygulanması ile ilgilenir. 

Başlıca Etik Kuramlar
1-  Teleolojik  (Sonuççu) Kuram: Karar ve davranışların sonuçlarına önem veren normatif bir etik kuramıdır. Bu eylemden en  iyi sonucu elde edebilmek için Ne yapmalıyım? sorusuna yanıt arar. Bu kuramın, bir eylemin sonucunun doğruluğunu ölçmede kullandığı temel ölçüt “mümkün oldukça fazla sayıda insanın en yüksek mutluluğa ulaşmasıdır”. 
2-  Deontolojik  (Kural Temelli) Kuram: Eylemin  türü ve ahlaki  ilke ve  kuralların  izlenip  izlenmediği  ile  ilgilenir.  Etik  davranış,  kurallara (gelenek ve göreneklere, din kurallarına, yasalara) göre doğru olan, hak 
veya görev olduğu belirlenmiş olan davranıştır. Etik davranış, gruba, devlete, dine hizmet eden ve otoritenin uygun gördüğü davranıştır.
3- Sezgici  Etik  Kuramı:  Davranışa  karar  vermede  sezgilerin  yol gösterici olduğunu  ileri  sürer.  Sezginin,  ahlaki doğrulara, neyin  yapılıp yapılmaması gerektiğine  ilişkin doğrulara ulaşmanın yolunu gösterme-
de özel bir yeri vardır.
4-  Kazuistik  (Örnek Olaya Dayalı) Etik Kuramı: Soyut  etik  ilkeleri somut  örnek  olaylara  uygulayarak  pratik  çözümler  üretmeye  çalışan  uygulamalı  bir  etik  kuramıdır.  İkilemli  durumların  çözümünde  belirli 
örnek olaylardaki gerçekliklere bakarak değerlendirme yapmayı esas alır.

Etik İlkelerinin Geliştirilmesinde Temel Alınan Yaklaşımlar
Ø     Hakkaniyet İlkesi; Bütün kararların tutarlı, tarafsız ve gerçeklere dayalı olmasına odaklaşır.
Ø     İnsan Hakları İlkesi; Bireylerin varlığı, bütünlüğü ve temel insan hakları üzerinde odaklaşır. 
Ø     Faydacılık ilkesi; Herkes için en iyi olacağı tahmin edilen kararın verilmesi beklenir.
Ø     Bireysellik ilkesi; Bireylerin temel amaçlarının kişisel kazançlarını artırmak olduğunu vurgular.
Ø     Etik Sistemleri Amaçlanan  Sonuç  Etiği;  Bir  eylemin  ahlaki  doğruluğu,  amaçlanan 
sonuçlar tarafından belirlenir. Eylem fayda getiriyor mu? sorusuna yanıt aranır.
Kural  Etiği;  Bir  eylemin  ahlaki  doğruluğu,  standartlar  ve  yasalar tarafından  belirlenir.  Eylem  toplumsal  kurallara,  Standartlara, Yasalara uygun mu? sorusuna yanıt aranır.
Toplumsal  Sözleşme  Etiği;  Bir  eylemin  ahlaki  doğruluğu,  belli  bir toplumun normları ve gelenekleri tarafından belirlenir. Birey toplumsal ilke ve standartları benimsemiş mi? sorusuna yanıt aranır.
Kişisel Etik: Bir eylemin ahlaki doğruluğu kişinin vicdanı tarafından belirlenir.  Eylem  bireyin  vicdanına  huzur  veriyor  mu?  sorusuna  yanıt aranır.
Sosyal Yaşam Etiği; Bir eylemin ahlaki doğruluğu kişinin, diğer insan ve canlılarla olan ilişkilerinde kurallara uyumasıyla belirlenir. Kişi, insan ve diğer canlılarla olan ilişkilerinde kurallara uyuyor mu? sorusuna yanıt 
aranır. 
Ø     Meslekî etik; “Bir meslek grubunun, mesleğe ilişkin olarak oluşturup koruduğu; meslek  üyelerine  emreden,  onları  belli  bir  şekilde  davranmaya zorlayan; kişisel eğilimlerini sınırlayan; yetersiz ve  ilkesiz üyeleri meslekten dışlayan; meslek içi rekabeti düzenleyen ve hizmet ideallerini korumayı amaçlayan meslekî ilkeler bütünü.” dür

Meslekî  etik  kuralları  olarak  belirlenen,  üyelerinin  genel  ve  ortak olan  davranış  biçimlerini  tanımlayan  ilkelerin  3  temel  işlevi  vardır. 
Bunlar:
1. Meslek  içi  rekabeti düzenlemek,
2. Yetersiz ve  ilkesiz üyeleri ayırmak,
3. Hizmet ideallerini korumak.

Kamu Görevlileri Etik Davranış  İlkeleri  ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
Kapsam
1-   Genel bütçeye dahil daireler
2-   Katma bütçeli idareler
3-   Kamu iktisadi teşebbüsleri
4-   Döner sermayeli kuruluşlar
5-  Mahalli idareler ve bunların birlikleri
6-   Kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurul, üst kurul, kurum, enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon vs adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşlarında  çalışan;  yönetim  ve  denetim  kurulu  ile  kurul,  üst  kurul 
başkan ve üyeleri dahil tüm personeli kapsar.

Yönetmeliğin uygulanmayacağı kimseler ise;
1-  Cumhurbaşkanı
2-  Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
3-  Bakanlar Kurulu üyeleri
4-  Türk Silahlı Kuvvetleri
5-  Yargı mensupları
6-  Üniversiteler hakkında bu yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Etik Davranış İlkeleri
1-  Görevin yerine getirilmesinde kamu hizmeti bilinci
2-  Halka hizmet bilinci
3-  Hizmet standartlarına uyma
4-  Amaç ve misyona bağlılık
5-  Dürüstlük ve tarafsızlık
6-  Saygınlık ve güven
7-  Nezaket ve saygı
8-  Yetkili makamlara bildirim
9-  Çıkar çatışmasından kaçınma
10-  Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması
11-    Hediye  alma  ve  menfaat  sağlama  yasağı:  Kamu  görevlisinin tarafsızlığını,  performansını,  kararını  veya  görevini  yapmasını  etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat hediye kapsamındadır.

_>>> Aşağıda belirtilenler hediye alma yasağı kapsamı dışındadır:

a)   Görev yapılan kuruma katkı anlamına gelen, kurum hizmetlerinin hukuka uygun yürütülmesini etkilemeyecek olan ve kamu hizmetine tahsis edilmek, kurumun demirbaş listesine kaydedilmek ve kamuoyuna açıklanmak koşuluyla alınanlar  (makam aracı ve belli bir kamu görevlisinin hizmetine  tahsis edilmek üzere alınan diğer hediyeler hariç)  ile kurum ve kuruluşlara yapılan bağışlar,
b)   Kitap, dergi, makale, kaset, takvim, cd veya buna benzer nitelikte olanlar,
c)   Halka  açık  yarışmalarda,  kampanyalarda  veya  etkinliklerde kazanılan ödül veya hediyeler,
d)   Herkese açık konferans, sempozyum, forum, panel, yemek, resepsiyon veya buna benzer etkinliklerde verilen hatıra niteliğindeki hediyeler,
e)  Tanıtım  amacına  yönelik,  herkese  dağıtılan  ve  sembolik  değeri bulunan reklam ve el sanatları ürünleri,
f)   Finans kurumlarından piyasa koşullarına göre alınan krediler.

 _>> Aşağıda belirtilenler ise hediye alma yasağı kapsamındadır: 

a)   Görev yapılan kurumla  iş, hizmet veya çıkar  ilişkisi  içinde bulunanlardan  alınan  karşılama,  veda  ve  kutlama  hediyeleri,  burs,  seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çekleri, 
b)   Taşınır  veya  taşınmaz mal  veya  hizmet  satın  alırken,  satarken veya kiralarken piyasa fiyatına göre makul olmayan bedeller üzerinden yapılan işlemler,
c)   Hizmetten  yararlananların  vereceği  her  türlü  eşya,  giysi,  takı veya gıda türü hediyeler,
d)   Görev yapılan kurumla  iş veya hizmet  ilişkisi  içinde olanlardan alınan borç ve krediler.

Kamu Yöneticilerinden Beklenen Etik Davranışlar
     →  Yönetim görevini yerine getirirken:
•     Kurumun  genel  amaçlarını,  ana  hedeflerini  ve  değerlerini  tüm görevlilere bildirmesi,
•     Davranış  beklentilerinin  açıkça  tanımlandığı  ve  her  hangi  bir ihlal varsa belirlenip düzeltildiği olumlu bir çalışma ortamı oluşturması,
•     Kurumunun faaliyetleri ile ilgili tüm sorumluluğu kabul etmesi,
•     Üst görevler için personel seçerken, liyakatlerini ve mevcut davranış ve gelişim potansiyellerini göz önüne alması,
•     Tüm personele adil, tarafsız ve eşit davranması,
•     Sorun ve anlaşmazlıkları adil ve hızlı bir şekilde çözmesi,
•     Karar ve davranışlarında  tutarlı, güvenilir, öngörülebilir, adil ve nesnel olması,
•     Etik  ilke  ve  değerler  konusunda  kişisel  olarak  örnek  davranış göstermesi,
•     İşinde etkililik ve verimlilik konularında örnek alınacak olası en yüksek standartları sürdürmesi.

===Kamu Görevlileri Etik Kurulu===

Türkiye’de etikle ilgili iki temel örgütlenme bulunmaktadır.
Birincisi, Kamu Görevlileri Etik Kurulu,
ikincisi ise kurum ve kuruluşlarda oluşturulan etik komisyonları ve yetkili disiplin kurullarıdır.
Kamu görevlilerinin uymaları gereken saydamlık, tarafsızlık, dürüstlük, hesap verebilirlik, kamu yararını gözetme gibi etik davranış  ilkeleri belirlemek  ve  uygulamayı  gözetmek  üzere  5176  sayılı  kanun  (Kamu 
Görevlileri  Etik Kurulu Kurulması  ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması  Hakkında  Kanun)  doğrultusunda  Başbakanlık  bünyesinde  “Kamu Görevlileri Etik Kurulu” kurulur.
Bakanlar Kurulu, bu Kanun kapsamındaki konularda her türlü kararları almak ve uygulamak üzere;
a) Bakanlık görevi yapmış olanlar arasından bir üye,
b) İl belediye başkanlığı yapmış olanlar arasından bir üye,
c) Yargıtay, Danıştay, Sayıştay üyeliği görevlerinden emekliye ayrılanlar arasından üç üye,
d) Müsteşarlık, büyükelçilik, valilik, bağımsız ve düzenleyici kurul başkanlığı görevlerinde bulunmuş veya bu görevlerden emekliye ayrılanlar arasından üç üye,
e)Üniversitelerde  rektörlük  veya  dekanlık  görevlerinde  bulunmuş öğretim üyeleri veya bunların emeklileri arasından iki üye,
f) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında en üst kademe yöneticiliği yapmış olanlar arasından bir üye, olmak üzere toplam onbir üyeyi biri Başkan olmak üzere seçer ve atar.

Üyelerin görev süresi dört yıldır. Süresi dolan üyeler Bakanlar Kurulunca yeniden seçilebilirler. Kurul üyelerinin görev süresi dolmadan görevlerine son verilemez. Ancak üyeler, ciddi bir hastalık veya sakatlık nedeniyle iş görememeleri veya atamaya ilişkin şartları kaybetmeleri halinde, atandıkları usule göre süresi dolmadan görevden alınır. Üyeler, görevi kötüye kullanmaktan veya yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olmaları halinde  ise Başbakan onayıyla görevden alınır. Görevden alma nedeniyle veya süresi dolmadan  herhangi  bir  sebeple  boşalan Kurul  üyeliklerine  bir  ay  içerisinde Bakanlar Kurulunca yeniden atama yapılır. Bu  şekilde atanan üyeyerine  atandığı  üyenin  görev  süresini  tamamlar.  Kurul,  Başkanın  daveti üzerine en az altı üyeyle toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğunun aynı yöndeki oyu ile karar verir. Toplantı kararları ilgililere duyurulur. Kurul ayda dört defa toplanır. Kurul Başkan ve üyelerinin toplantılara katılmaları esastır. Arka arkaya üç toplantıya veya bir yıl içinde toplam on toplantıya katılmayan  üyeler  istifa  etmiş  sayılırlar.  Kurulun  sekretarya  hizmetleri Başbakanlık  Personel  ve  Prensipler  Genel Müdürlüğü  tarafından  yerine 
getirilir.
Kamu Görevlileri Etik Kurulunun Görevleri
11 üyeden oluşan Kurulun önemli görev ve işlevleri şunlardır:
⇒Kamu  görevlilerinin  görevlerini  yürütürken  uymaları  gereken etik davranış ilkelerini belirlemek,
⇒Etik davranış ilkelerinin ihlâl edildiği iddiasıyla re’sen veya yapılacak başvurular üzerine gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak,
⇒Kamuda  etik  kültürünü  yerleştirmek  üzere  çalışmalar  yapmak veya yaptırmak ve bu konuda yapılacak çalışmalara destek vermek,
⇒Hediye  alma  yasağının  kapsamını  belirlemek  ve  uygulamasını izlemek,
⇒Kurum ve kuruluşların, etik davranış ilkeleri konusunda uygulamada karşılaştıkları sorunlara yönelik olarak görüş bildirmek.
Etik komisyonları: Kurum  içinden en az 3 (üç) kişiden oluşmaktadır.  Etik  komisyonunun  üyelerinin  ne  kadar  süreyle  görev  yapacağı ve diğer hususlar, kurum ve kuruluşun üst yöneticisince belirlenir. Etik 
komisyonu  üyelerinin  özgeçmiş  ve  iletişim  bilgileri,  3  (üç)  ay  içinde Kamu Görevlileri Etik Kurulu’na bildirilir. Etik komisyonu, Kurul ile işbirliği içinde çalışır.

Etik Komisyonlarının işlevleri şunlardır:
⇒Kurum ve kuruluşlarda, etik kültürünü yerleştirmek ve geliştirmek,
⇒Personelin etik davranış ilkeleri konusunda karşılaştıkları sorunlarla ilgili olarak tavsiyelerde ve yönlendirmede bulunmak,
⇒Etik uygulamaları değerlendirmek

► Yetkili Disiplin Kurulu:
Kamu Görevlileri  Etik Kurulu’nun  görev alanı dışındaki kamu grevlilerinin etik  ilkelere aykırı davrandığı gerek-
çesiyle yapılan başvurular, yetkili disiplin kurullarınca “etik davranış ilkelerine  aykırılık olup olmadığı” yönünden değerlendirilir. Yetkili disiplin kurulları,  inceleme  sonucunda etik  ilkeye aykırı davranışın varlığı veya yokluğu  konusunda  karar  verir;  uyarma,  kınama  vb.  bir  disiplin  cezası veremez. Yetkili  disiplin  kurullarının  verdiği  kararlar  ilgili  kurum  veya kuruluş yetkilisine, hakkında başvuru yapılan kamu görevlisine ve başvuru sahibine bldirilir

 


Bu not 2352 defa okundu. 1 yorum yapıldı.

Yorumlarınızı eksik etmeyin lütfen ;)

dsf sdf 22 Haziran 2016 tarihinde saat 19:05'de demiş ki;

Detaylı bilgi teşekkürler

1-1

Anket

Sitemizi değerlendiriniz..
Çok iyi
İyi
Kötü
Orta
Anket Sonuçları

Üye çıkışı yapmak istediğinize emin misiniz?

Evet Eminim